شما اینجا هستید: خانهمقالاتبرنامه ریزی و مدیریت شهریبافت تاریخی شهر مدرن: کالبدی به مثابه موزه یا بستری هویتمند برای «تغییر» !؟

بافت تاریخی شهر مدرن: کالبدی به مثابه موزه یا بستری هویتمند برای «تغییر» !؟

نوشته شده توسط  19 اسفند 1394 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

بافت تاریخی شهر مدرن: کالبدی به مثابه موزه یا بستری هویتمند برای «تغییر» !؟

درست در زمانی که نگرش های نو در علم موزه داری نوین  و بطور کلی موزه های عصر معاصر، نگاه خود را به موضوعاتی چون اهمیت محیط پیرامون اشیاء موزه، امکان مشارکت مخاطب در درک آثار، استفاده از فن آوری های نو و نقش مهم رسانه ها در فهم موضوعات تاریخی، استفاده از مدل های مختلف برای خلق محیط های مجازی در درک و مشاهده کاربردی و تطبیقی آثار تاریخی دوخته است، نگرش های جا افتاده و تکرار شده ای در مدیریت فضاهای شهری همچنان به بافت قدیمی تر شهرها، به مثابه نمایشگاهی از تاریخ کالبد شهر و حفظ و حراست آن به عنوان اشیاء موزه ای برای بازدید عموم و گردشگران می نگرد.

این نوع نگرش در مواجهه با ارزش های میراثی شهر، بالطبع روش شناسی های مرمت شهری، احیاء آثار معماری و برنامه ریزی های شهری و اقتصاد مکان خود را با همین طرز فکر عجین خواهد کرد. در واقع پیگیری الگوی صیانت و مرمت در باززنده سازی آثار و فضاهای تاریخی موجد نوعی رویکرد سخت و شکننده در تهی کردن خاطره مترتب بر تاریخی است که بر لوح کالبد نگاشته شده است. در این نوع نگرش کالبد صرفا به واسطه بازگردانده شدن به حال و فرم اولیه دارای ارزش میراثی شده است.

اما مبحث میراث تاریخی شهر در عصر کلانشهرهای مدرن و پست مدرن، نمی تواند از فرمول های جهان شمول و نظام های در برگیرنده روابط تولید و بازتولید کالا و فرهنگ مستثنی شده و در یک اکوسیستم جدا، صرفا توجهات را به مقوله حفظ فیزیکی آثار و فضاها معطوف نماید. این نظام ها و جریان های جهانی که با سومین انقلاب تاریخ بشریت یعنی انقلاب اطلاعات و پیدایش یک دهکده جهانی گره خورده اند، فهم ما را نیز  از فضاهای شهری در یک فرآیند گریزناپذیر دچار دگرگونی و استحاله کرده اند؛ این فرآیند همان «تغییر» به منزله ویژگی اجتناب ناپذیر قرن معاصر است.

در مقابل نگرش اول درباره میراث تاریخی شهرها، اتخاذ رویکردی متفاوت در کشورهای اروپایی از قدمتی بیش از یک قرن برخوردار است. جایگزینی رویکرد نگهداری و حفاظت در جهت  تجدید حیات عملکردی و توجه به نیازهای معاصر شهروندان؛ این جایگزینی  نوعی تلاش برای آشتی دادن کالبد قدیمی شهر با زندگی مدرن محسوب می شود. به این ترتیب، در یک بیان جسورانه ، کالبد قدیمی و میراثی شهر با استراتژی های جدید نگهداری و حفاظت، تبدیل می شود به عرصه ای برای پیشبرد تغییر.

«تغییر» در حقیقت همان محل مناقشه ای است که می باید در نظام های «نظریه پایه شهری» و چشم انداز های توسعه کلانشهرهای مدرن، در میان رویکرد های گوناگون مورد تببین بیشتر قرار گیرد. از این جهت به این واژه عنوان «محل مناقشه» اطلاق شده است که اساسا شهر مدرن بودن، منافاتی با شهر تاریخی بودن، ندارد و حال آنکه غالبا این دو واژه در یک تقابلِ دو گانه، تداعی کننده فضاهای متباینی هستند که وجود یکی احتمالا مستلزم نابودی دیگری است.

آنچه کالبد تاریخی را واجد معنی و دارای قابلیت خاطره انگیزی می کند، جریانِ عملکرد امروزین شهر است. یعنی «توانش» حیات انسانی و فرهنگی برای قشر های مختلف جامعه در یک تسلسل زمانی .

اساسا خاطره جمعی شهرها در پویایی کارکرد های مکان زنده می ماند و از تعدد روایت هایی که مطابق با مقتضیات هر نسل خود را باز تولید می کند رشد می کند. آنچه که در هر روایت به مثابه نخ تسبیح داستان ها را به هم پیوند می دهد، کالبدی است که در برگیرنده زندگی مدرن و ساز و کارهای شهری مدرن است که در حال تغییر همیشگی  است.

جای تذکر و یادآوری در اینجا هست که در این رویکرد، روش شناسی مرمت شهری از حساسیت و اهمیت بیشتری برخوردار خواهد شد. روش شناسی که متضمن حفظ میراث فرهنگی و در عین حال تهی نشدن فضاها از عملکرد، اقتصاد مبتنی بر تولید و بازتولید فرهنگی و همچنین هویت شهر مدرن و...  است.

احیاء بافت ها تاریخی و قدیمی شهرها قبل از طرح چگونگی مرمت آثار معماری می باید با طراحی شهری مکان ساز و پدیدار شناسی فضاهای شهری مبتنی بر مشاهده و تحلیل وضعیت موجود، به یک هدف بزرگ نائل آید: جاری شدن حیات شهری و سرزندگی، امنیت و هویت امروزین در کالبد دیروز!

والتر بنیامین در کتاب "پاریس پایتخت قرن نوزدهم" در توصیف رابطه متقابل گذشته و حال در فضاهای شهری می گوید:

« گذشته بواسطه تصویری که خود جزیی از آن است، ردپایی از امروز در متعالی ترین شکل خود پیدا می کند. و این نفوذ منطقی، این توانایی برای امروزی کردن ارتباطات متقابل مربوط به گذشته، آزمون درستی کنشِ حال حاضر است. این بدان معناست که این کنش، زمان حالِ شمعی را روشن می کند که در گذشته ساخته و پرداخته شده است. »

نوا توکلی مهر

نوا توکلی مهر، سردبیر مجله «شهر و منظر»
- معمار منظر و پژوهشگر شهری
- عضو هیئت مدیره گروه «شهر و منظر»

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

آپلود مقاله

الزامی *

 

اجتماعات و خبرنامه

درباره شهر و منظر

درگاه مجازی شهرومنظر فضایی است برای انعکاس جدیدترین رویدادها ، فن آوری ها و مقالات علمی در حوزه مباحث شهرسازی ، معماری منظر ، معماری ، محیط زیست و میراث فرهنگی .این درگاه مجازی وابسته به فصلنامه تخصصی شهرومنظر است و به منظور ایجاد دسترسی آسانتر کارشناسان ، مدیران شهری ، دانشجویان ، اساتید دانشگاه و فعالان و صاحب نظران مسائل شهری راه اندازی گردیده است. 

نماد الکترونیک شهرومنظر