شما اینجا هستید: خانهمقالاتطراحی شهریميدان، ميدانگاه، فلكه، تقاطع، بازارچه، علی فلاح پسند

ميدان، ميدانگاه، فلكه، تقاطع، بازارچه، علی فلاح پسند

منتشرشده در طراحی شهری
نوشته شده توسط  17 اسفند 1394 برای نظر دادن اولین باش!
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

ميدان، ميدانگاه، فلكه، تقاطع، بازارچه

 

طي پنج دهه گذشته، از آن هنگام كه طراحي شهري به عنوان حوزه‌اي كمابيش مستقل از سوي نظريه‌پردازان و دست‌اندركاران شهرسازي مردم‌گرا مطرح شد، و تا آن هنگام كه روش‌هايي مانند "مكان‌ساز/ مكان‌پرداز"(Place Making)به تجربه‏اي عملي در بيشترين كشورهاي توسعه يافته و توسعه يابنده جهان تبديل شد، و اين حوزه مستقل را از انسجام كاربردي ويژه‌اي برخوردار كرد، همواره موضوع ميدان و ميدانگاه و فلكه و تقاطع و بازارچه‌هاي محلي، به عنوان موضوعي كانوني در قلمرو فضاهاي همگاني مطرح بوده‌اند و همچنان نيز هستند.

آن‌چه كه در ادبيات غربي و به ويژه انگليسي زبان و در مستندات مرتبط به‌طور مستمر به عنوان Squareو Plazaدر مركز توجه شهرسازان مردم‌گرا قرار داشته، و حوزه مستقل طراحي شهري و سپس شيوه كاربردي آن، يعني روش مكان‌ساز را بيش از هر عنصر شهري ديگري به خود مشغول داشته، همانا ميدان و پلازا بوده، كه خود دستخوش دگردیس‏های گوناگونی در درك و تجربه طراحي شهري، در فضاهاي همگاني شده است.

آيا ميدان‌ها و ميدانگاه‌ها، رايج‌ترين گونه‏ی فضاهاي همگاني شهري هستند، كه داراي آميزه عملكردي متنوعي از مكان‌هاي همگاني و ساختمان‌هاي اداري و تجاري بوده‌اند، که بيشترين حرفه‌مندان و كارآفرينان در شهر تمايل به استقرار در چنين مكان‌هايي دارند، و بيشترين شهروندان مايل‌اند براي هرگونه نيازي به اين فضاها مراجعه كنند؟ چنين گرايش غالبي موجب شده است كه بيشترين كارفرمايان و معماران نيز تمايل داشته باشند كه انگيزه‌ها و خلاقيت‌هاي خود را در هيأت بناهاي متنوع و باشكوه، و سازگار با چنين فضاهايي، در ميدان‌ها و ميدانگاه‌هاي شهري در معرض ديد همگان قرار دهند. به همين دليل ميدان‌ها و ميدانگاه‌ها از مزيت‌هاي شهري و مكاني به مراتب برجسته‌تري نسبت به ديگر مكان‌هاي شهري برخوردار هستند.

آيا ميدان‌ها در هر شهري، و در هر فرهنگي و زباني، تنها واشدگاه‌هايي در مسير يا ابتدا و انتها و تقاطع خيابان‌ها، و يا در ميان بناها هستند، و همه شهرها با همين زبان، ميدان‌ها و ميدانگاه‌ها را بيان مي‌كنند، يا آن كه اين فضاها كه ميدان و ميدانگاه‌ نام دارند در فرهنگ و زبان‌هاي مختلف، علاوه بر آن كه نام‌هاي متفاوتي را برخود دارند، معناهاي متفاوتي نيز دارند؟

اين كه آيا ميدان و ميدانگاه فضايي است كه در ميان ساختمان‌ها محصور شده و فضا را در محدوده‌اي شكلي قاب كرده است و يا آن كه جريان‌هاي منتهي و منشعب از اين فضا هستند كه به آن معنا و مفهوم مي‌بخشند، هچنان مورد پرسش است. آيا ما در مضمون و شكل و محتواي اين فضا، كه در اشكال و كاركردهاي مختلف ميدان نام دارد تضادي را بين ذهن و شيء (سوژه و ابژه) و يا در شكل و كاركرد ميدان مي‌بينيم؟ يا آن كه اين‏ها دو وجه مشخص از اين فضاي شهري هستند كه شكل هندسي و سه بعدي ميدان، و ساختار عملكردي يك ميدان را به وجود مي‌آورد؟

آيا بين سيماي هندسي ميدان و ساختار عملكردي آن رابطه‌اي دو سويه و علّي وجود دارد كه هيچ يك به تنهايي داراي تقدم منطقي بر ديگري نيست؟ آيا تمامي آن‌چه كه مي‌توان از يك ميدان درك كرد، اساساً موضوعي فكري و عاطفي است كه رابطه ويژه بين فضاي ميدان، بناهاي پيراموني و شكل مياني آن، و گنبد قاب شده آسمان در ميدان است، كه تأثيرات خود را بر روي باشندگان در ميدان مي‌گذارد، و نهايتاً ممكن است آنها را وادار به مقايسه‌اي بين آن‌چه كه مي‌بينند و دركي كه از زيبايي‌شناسي هنري در ذهن خود دارند بكند؟ آيا ميدان نقش جهان چنين است؟ به نظر مي‌رسد كه ما چاره‌اي جز اين نداريم كه به گفته ”كليف موتِن“ در كتاب ”طراحي شهري؛ خيابان و ميدان“ تنها از همين روش دو جانبه استفاده كنيم و ميدان‌ها را با همين دو روش گونه‌بندي نماييم؛ "شكل" و "كاركرد".

 

نویسنده: علی فلاح پسند

برنامه ریز شهری و شهرساز

نوا توکلی مهر

نوا توکلی مهر، سردبیر مجله «شهر و منظر»
- معمار منظر و پژوهشگر شهری
- عضو هیئت مدیره گروه «شهر و منظر»

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

آپلود مقاله

الزامی *

 

اجتماعات و خبرنامه

درباره شهر و منظر

درگاه مجازی شهرومنظر فضایی است برای انعکاس جدیدترین رویدادها ، فن آوری ها و مقالات علمی در حوزه مباحث شهرسازی ، معماری منظر ، معماری ، محیط زیست و میراث فرهنگی .این درگاه مجازی وابسته به فصلنامه تخصصی شهرومنظر است و به منظور ایجاد دسترسی آسانتر کارشناسان ، مدیران شهری ، دانشجویان ، اساتید دانشگاه و فعالان و صاحب نظران مسائل شهری راه اندازی گردیده است. 

نماد الکترونیک شهرومنظر